Grensgevallen

Alle vooroordelen over ambtenaren ten spijt, een ding moet ik ze op het gemeentehuis van Sint-Oedenrode nageven. Ze schrijven in een maand misschien nog wel meer pagina's vol dan onze hele ED-redactie bij elkaar. Een gedeelte daarvan belandt uiteraard ook op mijn bureau, bijvoorbeeld in de vorm van raadsstukken, beleidsnotities of inspraakrapporten.

Het is ondoenlijk om alle gemeentestukken uitgebreid door te lezen; anders zou ik alleen daar al een dagtaak aan hebben. Het is dus zaak om al vooraf te selecteren in welke stukken mogelijk nieuws zit en welke je min of meer ongelezen terzijde kan schuiven. Zo bevatten stukken over interne bedrijfsvoering zelden nieuws dat buiten het gemeentehuis interessant is. Tenzij er fors op het ambtenarenapparaat bezuinigd wordt natuurlijk, of als de dienstverlening op de schop gaat.

Woonplaats

Ook komen er veel stukken langs over zaken die de gemeente nu eenmaal verplicht is te doen, bijvoorbeeld omdat het Rijk dat voorschrijft. Een voorbeeld is het 'woonplaatsbesluit' dat de gemeente in 2009 diende te nemen. Omdat men de landelijke registratie aanpaste, diende de gemeente in een officieel besluit de woonplaats(en) binnen haar grenzen vast te stellen. De kans op groot nieuws is in dat geval natuurlijk klein.

Toch viel mijn oog op een passage uit het stuk waarin bleek dat de gemeente vier woonplaatsen vast zou gaan stellen. Sint-Oedenrode is er één natuurlijk, dat spreekt voor zich. Voor de andere drie dacht ik aan de kerkdorpen Nijnsel, Olland en Boskant. Mis: die bleken onder Sint-Oedenrode te vallen. De andere drie woonplaatsen waren Veghel, Best en Liempde, plaatsen in drie van de buurgemeenten.

Er bleken namelijk drie woningen te zijn die met perceel precies op of over de gemeentegrens lagen. Het leidde tot een leuke reportage over de situatie waarin deze 'grensgevallen' zich bevonden. Een beetje een toevalstreffer was het wel: dit was typisch zo'n stuk dat ik net zo goed ongelezen in de papierbak had kunnen gooien. Zo zie je maar dat een nieuwsaanleiding in een piepklein hoekje kan zitten.

Analyse

In drie jaar als gemeenteverslaggever heb ik tientallen dinsdag- en donderdagavonden in het gemeentehuis doorgebracht. Veel mensen kunnen zich waarschijnlijk niets saaiers voorstellen dan een raadsvergadering, maar daar denk ik tot echt anders over. Toegegeven, het leek me zelf vooraf ook niet de meest sexy kant van mijn journalistieke werk. Maar dat blijkt het eigenlijk toch wel te zijn. Natuurlijk zijn raadsvergaderingen belangrijk omdat er veel besloten wordt, maar het politieke spel dat daarmee gepaard gaat is soms zelfs nog interessanter.

Het duurt even voordat je als beginner door hebt hoe de hazen lopen. De eerste maanden mis je meestal nog de voorkennis om met gezag over een onderwerp te kunnen schrijven. Mijn eerste analyse schreef ik daarom pas toen ik de gemeente al een jaar volgde. Het laatste jaar schrijf ik ze bijna aan de lopende band: gemiddeld zeker één per maand. Ik vind het ook voor mijn positie als journalist belangrijke stukken. Ik schrijf natuurlijk voor de lezer, maar een goede analyse levert mij ook naar college- en raadsleden extra geloofwaardigheid en gezag op.

Een analyse is in het ED overigens vaak wat meer opiniërend dan te doen gebruikelijk. Dat heeft te maken met de genres die we in de krant hanteren. We hebben weliswaar een opiniesectie, maar puur gemeentelijke onderwerpen zijn vaak niet geschikt om op een algemene pagina mee te gaan. Een enkele keer zoek ik daarom ook wel de grenzen van het genre op.

In mijn portfolio wil ik twee analyses opnemen. De ene is vrij voorzichtig van opzet, de ander speelt met de grenzen van het genre: het is eigenlijk bijna een column. Omdat het onderwerp vrij luchtig is - maar de gang van zaken mede daarom juist veelzeggend - vond ik dat in dit geval wel kunnen. Ik ben benieuwd hoe u daar tegenover staat. Reacties zijn van harte welkom!

Op de bonnefooi

Zoals ik hier al vaker heb gemeld, volg ik voor het Eindhovens Dagblad de gemeente Sint-Oedenrode. Om eerlijk te zijn: het liefst heb ik het daar gigantisch druk mee. Soms is het dat ook en volgen de nieuwsonderwerpen elkaar in rap tempo op. Maar er zijn ook wel eens dagen dat er in een relatief kleine gemeente gewoon niet zo veel gebeurt. Ik word daar vaak een beetje onzeker van. Heb ik wel genoeg Sint-Oedenrode in de krant? En gebeurt er écht niks, of gaat het nieuws langs me heen?

Gelukkig is de agenda na wat spitwerk vaak weer snel gevuld. Behalve in de komkommertijd, natuurlijk. Want als de helft van het dorp op vakantie is, de politiek op zijn gat ligt en de scholen gesloten zijn, valt er nu eenmaal niet zo veel te melden. Gelukkig is er een wapen tegen die zomerluwte: series en rubrieken. Daar staat natuurlijk niet veel hard nieuws in, maar ze leveren wel vaak mooie verhalen op. Op die manier vind ik dat we er bij het ED jaarlijks in slagen om toch een interessante zomerkrant te maken.

Zomerseries

De afgelopen twee zomers ben ik telkens een week op pad geweest voor zo'n serie. In 2010 heb ik vijf grote reportages vanuit één en dezelfde straat. Het leverde verhalen op die niet direct een nieuwsaanleiding hadden, maar toch veel over het leven in onze regio zeggen. Zo was 'mijn' straat een buurtschap in het buitengebied waar vroeger veel veebedrijven gevestigd waren. Ik ben er bij de laatst overgebleven koeienboer geweest.

Afgelopen zomer gooiden we het over een andere boeg: onder de titel 'Swiebertje' trokken we een week op de bonnefooi de regio door. Collega's deden dat bijvoorbeeld per boot, buurtbus of op een scootertje. Ik verplaatste me lopend en/of liftend. Mensen die ik sprak, mochten met een blinde prik op de kaart mijn volgende reisdoel bepalen. Zo bracht het toeval me al de eerste nacht in de dierentuin. Het laatste verhaal vind ik een van de leukste reportages (linker- en rechterpagina) die ik tot nu toe heb geschreven. Ik heb ook nog nooit zo veel reacties op een artikel gehad.

Elsendorp

Het toeval bracht me namelijk in Elsendorp, een klein dorp in de Peel. Op het terras van de enige snackbar raakte ik aan de praat met een groep jongens van 18, 19 jaar oud. Ik vroeg ze uiteraard of er in Elsendorp nog wat interessants te beleven viel. Ja dus: zij organiseerden net die avond een schuurfeest en hadden daar zelfs een stripster bij besteld. Het bleek dé perfecte combinatie voor een verhaal in deze rubriek. Een tikje ondeugend, met een knipoog, maar ook met oog voor de ontwikkeling die erachter schuil gaat.

De komst van de stripster mag dan hilarisch zijn, er zat ook een tweede laag in het verhaal. We schrijven als krant veel over jongeren in de dorpen, schuurfeesten en drankgebruik. Maar we komen er zelden, ook omdat we er natuurlijk niet zo snel welkom zijn. Juist door de formule van deze rubriek kon ik daar nu wél een verhaal over schrijven. En komt bijvoorbeeld ook de naam van de Elsendorpse jeugd in de regio aan bod. Dat vind ik dan ook het mooie aan dit verhaal: het laat zien dat een zomerreportage geen loze krantvulling is, maar ontwikkelingen juist vanuit een andere invalshoek kan belichten. Vandaar dat ik na zo'n zomerweek toch steeds denk: deden we dit maar wat vaker...

Overigens was ik tijdens deze Swiebertje-week ook online te volgen. De blogs zijn terug te lezen op de site van het ED.

Fioretti: de laatste maanden

In de vorige blogpost schreef ik over het Fioretti College, de middelbare school in Sint-Oedenrode. Nadat de sluiting in 2009 bekend werd gemaakt, volgde een afbouwconstructie. In juli 2011 ging het gebouw daadwerkelijk op slot.

Het verdwijnen van middelbaar onderwijs in een kleine gemeente is een ingrijpende ontwikkeling. Veel mensen hebben een band met de school: duizenden leerlingen gingen in de afgelopen zestig jaar naar het Fioretti College en zijn voorgangers. Ook voor het voorzieningenniveau is een middelbare school belangrijk. Zo zullen gezinnen met tieners eerder een huis kopen in een dorp of stad met een eigen school. Reden genoeg dus om de sluiting van de school in het ED uitgebreid te belichten. Vanaf maart heb ik eens in de twee à drie weken een verhaal gewijd aan de school. Daarbij heb de ik de geschiedenis, de sluiting en de aanstaande verhuizing van alle kanten belicht. De serie bestond globaal uit de volgende acht verhalen:

• De tegeltjes van '59 hangen er nog. Hier vertellen enkele oudgedienden over de geschiedenis van de school. De nadruk ligt daarbij op de periode dat de school nog Sint Jozef Mavo heette (voor 1995).
• In het slotjaar mag er net iets meer. Hoe beleven derdeklassers hun laatste jaar? En hoe kijken ze vooruit op volgend schooljaar, als ze in Veghel naar school moeten. 
• Beek en Donk lag net te dichtbij. Uitleg waarom het ondanks goede wil en diverse pogingen niet gelukt is om middelbaar onderwijs in de gemeente te behouden.
• Het laatste eerste examen in Rooi. Een van de mijlpalen in een schooljaar zijn uiteraard de examens. De vierdeklassers willen graag slagen, want anders moeten ze volgend jaar naar een andere school.
• Fioretti Rooi was proeftuin voor Veghel. Over docenten, die de sfeer en experimenteerdrift van de kleine school roemen. En ook hun onzekerheden hebben over hoe ze in een veel groter team zullen functioneren.
• Naar de WC? Ik weet niet of dat mag. Dagje mee met de tweedeklassers, die in juni een weekje in Veghel les krijgen om te wennen aan hun nieuwe school.
• Groots afscheid van een echte dorpsschool. Voorverhaal voor grote reünie. Bestond uit vier full-quoteblokjes met drie oud-leerlingen en een oud-docent.
• Fioretti in Rooi nu echt op slot. Over de dag waarop de school symbolisch de sleutel van het gebouw aan de gemeente gaf en daarmee definitief dicht ging.

Het voert te ver om al deze acht verhalen in mijn portfolio te stoppen, maar ik hoop in ieder geval een idee te geven van de diverse invalshoeken die de serie kende. Het verhaal met de docenten (linker- en rechterpagina) neem ik wel in mijn portfolio op. Ik ben daar van de acht verhalen het meest tevreden over. Ik denk dat het veel mensen de ogen opent: niet alleen voor leerlingen is het lastig om halverwege naar een andere school te moeten. Voor docenten die er al jaren werken, is de overgang vermoedelijk nog veel groter. En ook zij hebben hun onzekerheden: kunnen ze nog wel aarden als ze een jaar voor hun pensioen ineens naar een veel grotere school moeten?

En mocht u toch benieuwd zijn geworden naar meer verhalen uit deze serie: laat een reactie achter, dan mail ik ze graag.

Een andere aanpak

Net als veel andere verslaggevers heb ik een haat-liefdeverhouding met 'mijn' gemeente Sint-Oedenrode. Soms is er de ergernis dat alles via de afdeling voorlichting moet. En dat antwoorden op ogenschijnlijk simpele vragen vervolgens lang op zich laten wachten. Of lees je hoofdschuddend een nogal onbegrijpelijk stuk door over stankoverlast en het maximaal aantal toegestane 'odeur-units'. Je moet er maar op komen...

Toch is de gemeente uiteindelijk je belangrijkste nieuwsbron. Al is het maar omdat elke belangrijke kwestie vroeg of laat wel een keer voorbijkomt in de gemeenteraad of het college van B en W. Aan de andere kant willen we het ED niet alleen maar volschrijven met institutioneel nieuws. De kunst is dus om een relatief 'saai' nieuwsonderwerp zo te brengen dat het toch interessant wordt.

Verlichting

Een goed voorbeeld vind ik de reportage die ik maakte over de kwaliteit van de openbare verlichting in de gemeente. De gemeenteraad boog zich op dat moment over een 'openbaar verlichtingsplan'. Veel partijen wilden het buitengebied donker houden, maar vroegen wel aandacht voor de veiligheid van fietsers langs de hoofdwegen. In plaats van een toelichting van de wethouder of een discussie in de gemeenteraad ben ik toen zelf op de fiets gestapt en ben in het donker de belangrijkste fietsroutes langsgegaan.

Het resultaat was een soort recensie van de gemeentelijke fietsroutes-in-het-donker. Ik denk dat het resultaat voor de lezer zowel leuker als informatiever was dan een raadsverslag of een toelichting van de wethouder.

Gevaar

In zo'n reportage schuilt echter ook een gevaar: door sterk vanuit eigen beleving te schrijven, teer je wel weer in op je objectiveit. In dit geval vond ik dat kunnen, omdat de toon vrij luchtig is en het onderwerp politiek niet gevoelig lag.

Als de wethouder bijvoorbeeld onder vuur had gelegen, had ik waarschijnlijk voor een andere aanpak gekozen. Dan had ik misschien wel dezelfde tocht gemaakt, maar dan samen met de wethouder iemand die kritiek heeft op het verlichtingsplan. In dat geval zou ik als journalist een stap terug doen en de discussie belichten. Mijn eigen visie zou dan in een analyse kunnen volgen.

Ik ben benieuwd hoe lezers van dit blog hierover denken. Kun je je eigen mening als journalist in een reportage verwerken? En waar ligt dan de grens?

Bekijk hier de linker- en rechterpagina van deze reportage.