Hobbyjournalistiek

Het woord hobbyjournalistiek klinkt een beetje negatief. Het impliceert dat je alleen maar bereid bent te schrijven over dingen die je zelf buitengewoon interessant vindt. Het woord wordt vaak gebruikt voor vakgenoten die bij hun eigen stokpaardjes blijven hangen en een gouden bruidspaar of een gemeenteraadsvergadering te min vinden.

Maar je kunt hobbyjournalistiek ook positief bekijken. Als je ergens in geïnteresseerd bent, doe je expertise op die andere journalisten niet hebben. Het nieuws ligt vaak op straat: zelfs niet alleen bij hobby's, maar ook op de plekken waar je simpelweg regelmatig te vinden bent. Zo reis ik bovengemiddeld vaak met het openbaar vervoer, zodat ik ontwikkelingen in trein of bus vaak al eerder zie dan anderen. Dat maakt dat ik er de afgelopen jaren regelmatig over geschreven heb.

Dat geldt natuurlijk helemaal voor echte hobby's. Zo ben ik zelf een fanatiek loper. Ik train een keer of vijf per week en loop op redelijk niveau wedstrijden. In 2009 ontstond het idee om met een groepje naar Portugal te gaan voor een 'trainingsstage' van een kleine twee weken. Naarmate die trip dichterbij kwam, hoorde ik van steeds meer anderen dat ze richting hetzelfde dorp aan de Algarve zouden trekken. Toen stond het idee om een verhaal te schrijven over de hordes Nederlandse atleten die in april in Portugal komen trainen.

En zo geschiedde: tussen de trainingen door stak ik met een schrijfblokje in de hand mijn licht op bij verschillende trainingsgroepen. Nationale toppers, maar juist ook de mindere goden. Het heeft geleid tot een reportage waar een gewone atletiekmedewerker niet zo snel op zou komen. Juist omdat hardlopen mijn hobby is...

Analyse

In drie jaar als gemeenteverslaggever heb ik tientallen dinsdag- en donderdagavonden in het gemeentehuis doorgebracht. Veel mensen kunnen zich waarschijnlijk niets saaiers voorstellen dan een raadsvergadering, maar daar denk ik tot echt anders over. Toegegeven, het leek me zelf vooraf ook niet de meest sexy kant van mijn journalistieke werk. Maar dat blijkt het eigenlijk toch wel te zijn. Natuurlijk zijn raadsvergaderingen belangrijk omdat er veel besloten wordt, maar het politieke spel dat daarmee gepaard gaat is soms zelfs nog interessanter.

Het duurt even voordat je als beginner door hebt hoe de hazen lopen. De eerste maanden mis je meestal nog de voorkennis om met gezag over een onderwerp te kunnen schrijven. Mijn eerste analyse schreef ik daarom pas toen ik de gemeente al een jaar volgde. Het laatste jaar schrijf ik ze bijna aan de lopende band: gemiddeld zeker één per maand. Ik vind het ook voor mijn positie als journalist belangrijke stukken. Ik schrijf natuurlijk voor de lezer, maar een goede analyse levert mij ook naar college- en raadsleden extra geloofwaardigheid en gezag op.

Een analyse is in het ED overigens vaak wat meer opiniërend dan te doen gebruikelijk. Dat heeft te maken met de genres die we in de krant hanteren. We hebben weliswaar een opiniesectie, maar puur gemeentelijke onderwerpen zijn vaak niet geschikt om op een algemene pagina mee te gaan. Een enkele keer zoek ik daarom ook wel de grenzen van het genre op.

In mijn portfolio wil ik twee analyses opnemen. De ene is vrij voorzichtig van opzet, de ander speelt met de grenzen van het genre: het is eigenlijk bijna een column. Omdat het onderwerp vrij luchtig is - maar de gang van zaken mede daarom juist veelzeggend - vond ik dat in dit geval wel kunnen. Ik ben benieuwd hoe u daar tegenover staat. Reacties zijn van harte welkom!

Een groot kunstenaar?

Jan Sonnemans is wereldberoemd in Sint-Oedenrode. Zijn absurdistische schilderijen zijn uit duizenden herkenbaar, evenals hijzelf. Met een vrolijk besnord hoofd en een atelier/woonhuis midden in het dorp, kende iedereen de schilder. Nadat Sonnemans in 2006 overleed, bleef zijn vrouw Ricky met een enorme hoeveelheid kunstwerken achter. Jarenlang ijverde ze voor een museum, maar die pogingen liepen spaak. Eerder dit jaar zette ze haar huis - en daarmee het atelier van Jan - te koop.

Ik kende Ricky Sonnemans al van eerder verhalen over (het werk van) haar man en hun dochter, die ook is gaan schilderen. Zij leeft echt in, met en voor het werk van haar man: het huis is nog altijd een bonte verzameling kunstwerken. "Ik vind mijn man een groot kunstenaar", zegt ze er zelf over. Toen de woning te koop kwam te staan, heb ik aangebeld. Het leidde tot een lang en emotioneel interview, dat uiteindelijk de zaterdagbijlage heeft gehaald. Het was voor haar een moeilijk gesprek: haar droom om een museum te beginnen kwam maar niet van de grond. Toch vertelde ze openhartig over zijn werk en de erkenning die zij nog wel eens miste.

Het was zo'n interview waarvoor je altijd te weinig ruimte in de krant hebt. Graag had ik nog meer geschreven over hoe zíj in het leven stond. Of ze het niet moeilijk vond om altijd als 'de vrouw van' te worden gezien. Toch ben ik erg tevreden over het resultaat. Vooral omdat het een mooi beeld schetst van het probleem waar Ricky Sonnemans na het overlijden van Jan voor kwam te staan. De enorme erfenis aan kunstwerken waar ze zich eigenlijk niet goed raad mee weet.

Goedkope buskaartjes

In 2009 en 2010 hield de provincie een proef met goedkope buskaartjes. Om het gebruik van de bus te bevorderen, introduceerde de provincie een 'Brabantse strippenkaart'. De actie gold in heel Brabant, behalve in de regio Eindhoven. Dat was wel te verklaren, want de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant vormen onder de naam SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven) een soort 'subprovincie'. Zo wordt het openbaar vervoer in de regio apart aanbesteed.

Gevolg was echter dat het busvervoer in Zuidoost-Brabant een tijdje fors duurder was dan in de rest van de provincie. Ik vond - en vind - dat je dat lastig kan verkopen aan de mensen die in de regio wonen. Bovendien werd het door een wirwar aan tarieven lastig om te bepalen wat nu voor welke reis het goedkoopste kaartje was. Mijn verbazing over die gang van zaken bracht me ertoe me voor het eerst aan een opinieverhaal (linker- en rechterpagina) te wagen.

De provincie heeft na anderhalf jaar overigens besloten om de proef niet door te zetten. De (daardoor weer duurdere) tarieven zijn inmiddels in heel Brabant gelijk.

Fioretti: de laatste maanden

In de vorige blogpost schreef ik over het Fioretti College, de middelbare school in Sint-Oedenrode. Nadat de sluiting in 2009 bekend werd gemaakt, volgde een afbouwconstructie. In juli 2011 ging het gebouw daadwerkelijk op slot.

Het verdwijnen van middelbaar onderwijs in een kleine gemeente is een ingrijpende ontwikkeling. Veel mensen hebben een band met de school: duizenden leerlingen gingen in de afgelopen zestig jaar naar het Fioretti College en zijn voorgangers. Ook voor het voorzieningenniveau is een middelbare school belangrijk. Zo zullen gezinnen met tieners eerder een huis kopen in een dorp of stad met een eigen school. Reden genoeg dus om de sluiting van de school in het ED uitgebreid te belichten. Vanaf maart heb ik eens in de twee à drie weken een verhaal gewijd aan de school. Daarbij heb de ik de geschiedenis, de sluiting en de aanstaande verhuizing van alle kanten belicht. De serie bestond globaal uit de volgende acht verhalen:

• De tegeltjes van '59 hangen er nog. Hier vertellen enkele oudgedienden over de geschiedenis van de school. De nadruk ligt daarbij op de periode dat de school nog Sint Jozef Mavo heette (voor 1995).
• In het slotjaar mag er net iets meer. Hoe beleven derdeklassers hun laatste jaar? En hoe kijken ze vooruit op volgend schooljaar, als ze in Veghel naar school moeten. 
• Beek en Donk lag net te dichtbij. Uitleg waarom het ondanks goede wil en diverse pogingen niet gelukt is om middelbaar onderwijs in de gemeente te behouden.
• Het laatste eerste examen in Rooi. Een van de mijlpalen in een schooljaar zijn uiteraard de examens. De vierdeklassers willen graag slagen, want anders moeten ze volgend jaar naar een andere school.
• Fioretti Rooi was proeftuin voor Veghel. Over docenten, die de sfeer en experimenteerdrift van de kleine school roemen. En ook hun onzekerheden hebben over hoe ze in een veel groter team zullen functioneren.
• Naar de WC? Ik weet niet of dat mag. Dagje mee met de tweedeklassers, die in juni een weekje in Veghel les krijgen om te wennen aan hun nieuwe school.
• Groots afscheid van een echte dorpsschool. Voorverhaal voor grote reünie. Bestond uit vier full-quoteblokjes met drie oud-leerlingen en een oud-docent.
• Fioretti in Rooi nu echt op slot. Over de dag waarop de school symbolisch de sleutel van het gebouw aan de gemeente gaf en daarmee definitief dicht ging.

Het voert te ver om al deze acht verhalen in mijn portfolio te stoppen, maar ik hoop in ieder geval een idee te geven van de diverse invalshoeken die de serie kende. Het verhaal met de docenten (linker- en rechterpagina) neem ik wel in mijn portfolio op. Ik ben daar van de acht verhalen het meest tevreden over. Ik denk dat het veel mensen de ogen opent: niet alleen voor leerlingen is het lastig om halverwege naar een andere school te moeten. Voor docenten die er al jaren werken, is de overgang vermoedelijk nog veel groter. En ook zij hebben hun onzekerheden: kunnen ze nog wel aarden als ze een jaar voor hun pensioen ineens naar een veel grotere school moeten?

En mocht u toch benieuwd zijn geworden naar meer verhalen uit deze serie: laat een reactie achter, dan mail ik ze graag.