Co bij GeR

Een beetje onwennig stapte ik mijn eerste dinsdagmorgen als co bij GeR de redactievloer op. Na ruim drie jaar werken bij het Eindhovens Dagblad was het een vreemde gewaarwording om me voor een paar weken 'les' ineens te melden voor dat ene verplichte project dat ik nog zou moeten volgen. Ik kende geen van de tweedejaars die ik zou moeten begeleiden. Ook de meeste collega-co's waren me vreemd. Omdat het concept GeR nog niet bestond toen ik zelf in het tweede jaar zat, begon ik aan een nogal ongewis avontuur. Pijlers? Een twist? Het waren termen die ik tijdens de introductieweek voor het eerst hoorde. 

De eerste week was wennen. Niet eens zozeer omdat ik ineens weer op school zat; meer nog omdat ik ineens leiding moest gaan geven. Ik miste de voldoening die je aan het einde van de dag voelt als je een stukje inlevert. Je bent als co eigenlijk de hele dag druk, maar vooral met links en rechts dingen nakijken, kleine problemen oplossen en de boel aan de gang houden. En dus dacht ik aan het eind van zo'n dag: wat heb ik nou eigenlijk gedaan vandaag?

Gelukkig komen verderop in het project de resultaten wél bovendrijven. Studenten die zich gaandeweg verbeteren, projecten die dan toch van de grond komen... Uit een brainstormsessie over Serious Request kwam dat we zelf wel eens mee konden gaan lopen met Serious Walk, de wandeltocht die FHJ-docent Roy Mevissen voor het goede doel organiseerde. Die handschoen heb ik opgepakt. Binnen korte tijd waren er tien tweedejaars die mee wilden wandelen en onderweg een item zouden maken. Niet alles is gelukt, maar veel ook wel. Ik kijk terug op een onvergetelijke laatste week als co-on-the-road op wandelschoenen.

In dit document is een reflectie te vinden. De beoordeling, waar ik dan toch stiekem wel een beetje trots op ben, staat hier. Het waren mooie weken!

Bijna-hype

De Kerstdagen van 2010 zal ik niet snel vergeten. Niet omdat het eten zo lekker was, maar omdat ik tot diep in de nacht lijstjes heb geteld. Lijstjes van mensen die op de Top 2000 van Radio 2 hebben gestemd, om precies te zijn. Ik zat namelijk midden in een bijna-hype die ik zelf had gecreëerd en tot een échte hype hoopte uit te bouwen.

Het begon allemaal met dit bericht op het muziekforum Musicmeter.nl. Een van de gebruikers van de site kwam tot de ontdekking dat de uiteindelijke lijst niet correspondeerde met de ruwe data die Radio 2 zelf op zijn site publiceerde. Daar stond namelijk een wereldkaart waarop een groot deel van de individuele stemlijstjes terug te vinden was. Via dat systeem was ook het aantal stemmen per nummer te achterhalen. Een aantal nummers dat de Top 2000 ruimschoots zou moeten hebben gehaald, bleek niet in de lijst te staan. Opvallend, want onder veel muziekliefhebbers leeft het vermoeden al langer dat Radio 2 de lijst manipuleert. Het was alleen nooit aantoonbaar.

Manipulatie

Met die informatie ben ik de data op de site eens een middagje gaan bestuderen. Op die manier kwam ik steeds meer nummers tegen waar 'iets mee aan de hand was'. Was er hier inderdaad sprake van manipulatie? Alles wees erop: er was in de nummers een duidelijk patroon te herkennen. Ze pasten over het algemeen beter in het profiel van de publieke 'jongerenzender' 3FM dan van het 'oudere' Radio 2. Zo kwam de zaak op 22 december aan het rollen. Het leidde de volgende dag tot een publicatie op de voorpagina en een uitgebreider artikel op de tweede en derde pagina.

Zoals u hier kunt lezen, ontkende Radio 2 de lijst moedwillig bij te schaven. De woordvoerder gaf aan dat het aan de data op de site lag. Maar intussen haalde de zender wel de gegevens offline. Daardoor waren de afwijkingen die ik had geconstateerd niet meer na te trekken. Hoewel mijn berichtgeving in meerdere GPD-kranten mee ging en dat tot een golf(je) van verontwaardiging op diverse internetfora leidde, bleef een echte hype daardoor uit. Dat zat me niet helemaal lekker: door het duidelijke patroon in de ontbrekende nummers twijfel(de) ik er niet aan dat Radio 2 wel degelijk zijn eigen lijst manipuleerde.

2009

Ik volgde ondertussen de berichtgeving en forumreacties over het door mij aangezwengelde onderwerp. En daarbij kwam iets interessants aan het licht. De data van 2009 stonden nog wél online en waren bereikbaar door in het webadres '2010' in '2009' te veranderen (deze truc zou later nog eens bij de Rijksbegroting worden toegepast, maar dat terzijde). Ondanks dat het inmiddels kerst was, heb ik het toen nog wat grondiger aangepakt. Van enkele 'verdachte' platen ben ik alle ingediende stemlijstjes op individueel niveau gaan bekijken. Van een bug bleek geen sprake. Alle stemmen waren gewoon keurig te herleiden tot individuele lijstjes. Om dat zwart op wit te hebben, heb ik zelfs een aantal excel-sheets opgesteld waarbij alle stemmen op verdachte nummers op woonplaats gerangschikt stonden. En dus publiceerde ik opnieuw. In de krant, maar ook op de website, waarbij ik ook een overzicht van de 'verdachte' platen uit 2009 heb opgesteld.

Radio 2 besloot nu niet te reageren op het document dat ik ze daarop heb voorgelegd. Wel liet de zender zich enorm kennen door weer hetzelfde te doen als een paar dagen eerder: de gegevens gingen offline, waardoor het verhaal niet meer te checken was. Op die manier heeft de zender mijns inziens grote imagoschade voorkomen.

2 miljoen?

Ik heb tijdens die hele Top 2000-gate wel een paar keer gedacht of ik zelf niet te ver doorschoot in het willen halen van mijn eigen gelijk. Toch denk ik dat het sop de kool in dit geval wel degelijk waard is. Hoewel de Top 2000 misschien een triviaal onderwerp is, vind ik de handelswijze van de zender ronduit kwalijk. De Top 2000 is meer dan alleen een lijstje; er is in de laatste weken van het jaar een heel mediacircus omheen gebouwd. Radio 2 is er niet vies van om de zaak daarbij nogal op te blazen: zo stuurt de zender jaarlijks een persbericht dat er zo'n 2 miljoen stemmen zijn uitgebracht. Zonder het woord te gebruiken, doet men daarbij voorkomen dat er 2 miljoen mensen gestemd hebben. In werkelijkheid gaat het echter om 2 miljoen stemmen op nummers en dienen de meeste stemmers 10 tot 15 keuzes in. Het aantal mensen dat op de lijst stemt ligt dus hooguit op enkele honderdduizenden. Op alle mogelijke manieren wordt de illusie hooggehouden dat het de keuze van het Nederlandse volk is. Dat is het dus maar ten dele. En als je dat dan ontmaskert, wordt manipulatie glashard ontkend.

De Top 2000 komt er inmiddels weer bijna aan. Ik ben benieuwd of Radio 2 opnieuw met een wereldkaart komt waarop de stemmen terug te vinden zijn. Ook ben ik erg nieuwsgierig waar de platen te vinden zijn waar vorig jaar iets mee aan de hand was. Of het opnieuw tot een publicatie leidt? Wie zal het zeggen...

Foutje van de gemeente

Er gebeurt binnen een gemeente al met al toch een hoop dat de buitenwereld niet - of nog niet - mag weten. Zo publiceert het college van B en W wekelijks een openbare besluitenlijst, maar die wordt meestal nog geschaduwd door een niet-openbaar gedeelte. Er staan vaak zaken in waarbij het de belangen van de gemeente schaadt als het bekend wordt, zoals bij onderhandelingen over grondprijzen.

Maar soms sijpelt er toch wat weg uit die beslotenheid. Zo kreeg mijn collega een keer per ongeluk het niet-openbare gedeelte meegestuurd. Ook 'mijn' gemeente Sint-Oedenrode sloeg eerder dit jaar een behoorlijke flater. Onderwerp was de zondagopenstelling van de supermarkten. Een gevoelig onderwerp, want Sint-Oedenrode voerde op dit beleidsterrein nogal een eigen koers (voor meer informatie: lees mijn eerdere artikel en mijn opiniestuk [linker- en rechterpagina] over het onderwerp).

De gemeente hield, kort samengevat, tegen de landelijke regels in twee supermarkten open op zondag. Toen daarover een rechtszaak dreigde, moest er alsnog eentje dicht. Zelfs nog voordat B en W daar officieel over vergaderd had, stond er al een stuk online. Daarin stond vermeld dat de Emté open mocht blijven en dat de Albert Heijn dus dicht moest. Hoewel de burgemeester de zaak nog recht probeerde te praten met het excuus dat het slechts een 'ambtelijk advies' betrof, ging het balletje natuurlijk snel rollen. Ik kon licht triomfantelijk de supermarkten bellen met een belangrijke mededeling. En de vraag of ze daar even op wilde reageren. Uiteraard besloot het college daarna gewoon wat er in het 'ambtelijk advies' stond. Het verhaal - inclusief reactie van de burgemeester - is hier te vinden.

Analyse

In drie jaar als gemeenteverslaggever heb ik tientallen dinsdag- en donderdagavonden in het gemeentehuis doorgebracht. Veel mensen kunnen zich waarschijnlijk niets saaiers voorstellen dan een raadsvergadering, maar daar denk ik tot echt anders over. Toegegeven, het leek me zelf vooraf ook niet de meest sexy kant van mijn journalistieke werk. Maar dat blijkt het eigenlijk toch wel te zijn. Natuurlijk zijn raadsvergaderingen belangrijk omdat er veel besloten wordt, maar het politieke spel dat daarmee gepaard gaat is soms zelfs nog interessanter.

Het duurt even voordat je als beginner door hebt hoe de hazen lopen. De eerste maanden mis je meestal nog de voorkennis om met gezag over een onderwerp te kunnen schrijven. Mijn eerste analyse schreef ik daarom pas toen ik de gemeente al een jaar volgde. Het laatste jaar schrijf ik ze bijna aan de lopende band: gemiddeld zeker één per maand. Ik vind het ook voor mijn positie als journalist belangrijke stukken. Ik schrijf natuurlijk voor de lezer, maar een goede analyse levert mij ook naar college- en raadsleden extra geloofwaardigheid en gezag op.

Een analyse is in het ED overigens vaak wat meer opiniërend dan te doen gebruikelijk. Dat heeft te maken met de genres die we in de krant hanteren. We hebben weliswaar een opiniesectie, maar puur gemeentelijke onderwerpen zijn vaak niet geschikt om op een algemene pagina mee te gaan. Een enkele keer zoek ik daarom ook wel de grenzen van het genre op.

In mijn portfolio wil ik twee analyses opnemen. De ene is vrij voorzichtig van opzet, de ander speelt met de grenzen van het genre: het is eigenlijk bijna een column. Omdat het onderwerp vrij luchtig is - maar de gang van zaken mede daarom juist veelzeggend - vond ik dat in dit geval wel kunnen. Ik ben benieuwd hoe u daar tegenover staat. Reacties zijn van harte welkom!

Goedkope buskaartjes

In 2009 en 2010 hield de provincie een proef met goedkope buskaartjes. Om het gebruik van de bus te bevorderen, introduceerde de provincie een 'Brabantse strippenkaart'. De actie gold in heel Brabant, behalve in de regio Eindhoven. Dat was wel te verklaren, want de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant vormen onder de naam SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven) een soort 'subprovincie'. Zo wordt het openbaar vervoer in de regio apart aanbesteed.

Gevolg was echter dat het busvervoer in Zuidoost-Brabant een tijdje fors duurder was dan in de rest van de provincie. Ik vond - en vind - dat je dat lastig kan verkopen aan de mensen die in de regio wonen. Bovendien werd het door een wirwar aan tarieven lastig om te bepalen wat nu voor welke reis het goedkoopste kaartje was. Mijn verbazing over die gang van zaken bracht me ertoe me voor het eerst aan een opinieverhaal (linker- en rechterpagina) te wagen.

De provincie heeft na anderhalf jaar overigens besloten om de proef niet door te zetten. De (daardoor weer duurdere) tarieven zijn inmiddels in heel Brabant gelijk.

Fioretti: de laatste maanden

In de vorige blogpost schreef ik over het Fioretti College, de middelbare school in Sint-Oedenrode. Nadat de sluiting in 2009 bekend werd gemaakt, volgde een afbouwconstructie. In juli 2011 ging het gebouw daadwerkelijk op slot.

Het verdwijnen van middelbaar onderwijs in een kleine gemeente is een ingrijpende ontwikkeling. Veel mensen hebben een band met de school: duizenden leerlingen gingen in de afgelopen zestig jaar naar het Fioretti College en zijn voorgangers. Ook voor het voorzieningenniveau is een middelbare school belangrijk. Zo zullen gezinnen met tieners eerder een huis kopen in een dorp of stad met een eigen school. Reden genoeg dus om de sluiting van de school in het ED uitgebreid te belichten. Vanaf maart heb ik eens in de twee à drie weken een verhaal gewijd aan de school. Daarbij heb de ik de geschiedenis, de sluiting en de aanstaande verhuizing van alle kanten belicht. De serie bestond globaal uit de volgende acht verhalen:

• De tegeltjes van '59 hangen er nog. Hier vertellen enkele oudgedienden over de geschiedenis van de school. De nadruk ligt daarbij op de periode dat de school nog Sint Jozef Mavo heette (voor 1995).
• In het slotjaar mag er net iets meer. Hoe beleven derdeklassers hun laatste jaar? En hoe kijken ze vooruit op volgend schooljaar, als ze in Veghel naar school moeten. 
• Beek en Donk lag net te dichtbij. Uitleg waarom het ondanks goede wil en diverse pogingen niet gelukt is om middelbaar onderwijs in de gemeente te behouden.
• Het laatste eerste examen in Rooi. Een van de mijlpalen in een schooljaar zijn uiteraard de examens. De vierdeklassers willen graag slagen, want anders moeten ze volgend jaar naar een andere school.
• Fioretti Rooi was proeftuin voor Veghel. Over docenten, die de sfeer en experimenteerdrift van de kleine school roemen. En ook hun onzekerheden hebben over hoe ze in een veel groter team zullen functioneren.
• Naar de WC? Ik weet niet of dat mag. Dagje mee met de tweedeklassers, die in juni een weekje in Veghel les krijgen om te wennen aan hun nieuwe school.
• Groots afscheid van een echte dorpsschool. Voorverhaal voor grote reünie. Bestond uit vier full-quoteblokjes met drie oud-leerlingen en een oud-docent.
• Fioretti in Rooi nu echt op slot. Over de dag waarop de school symbolisch de sleutel van het gebouw aan de gemeente gaf en daarmee definitief dicht ging.

Het voert te ver om al deze acht verhalen in mijn portfolio te stoppen, maar ik hoop in ieder geval een idee te geven van de diverse invalshoeken die de serie kende. Het verhaal met de docenten (linker- en rechterpagina) neem ik wel in mijn portfolio op. Ik ben daar van de acht verhalen het meest tevreden over. Ik denk dat het veel mensen de ogen opent: niet alleen voor leerlingen is het lastig om halverwege naar een andere school te moeten. Voor docenten die er al jaren werken, is de overgang vermoedelijk nog veel groter. En ook zij hebben hun onzekerheden: kunnen ze nog wel aarden als ze een jaar voor hun pensioen ineens naar een veel grotere school moeten?

En mocht u toch benieuwd zijn geworden naar meer verhalen uit deze serie: laat een reactie achter, dan mail ik ze graag.

Strijd tegen de schaalvergroting

Een van de meest interessante processen die ik in drie jaar Sint-Oedenrode tegen ben gekomen, is de voortdurende strijd tegen schaalvergroting. In de kerkdorpen Olland, Boskant en Nijnsel is die het duidelijkst te merken. Vooral in Boskant staan veel voorzieningen onder druk: de kerk dreigt te sluiten, de supermarkt heeft het moeilijk en de peuterspeelzaal ging langs de rand van de afgrond.

Niet alleen de kleine kernen, maar ook de gemeente als geheel heeft met dit fenomeen te maken. Zo stuurt het Rijk op termijn aan op gemeenten van minstens 30.000 inwoners. Een aantal dat Sint-Oedenrode (18.000 zielen) niet haalt en de komende tientallen jaren ook niet gaat halen. Door die ontwikkeling zie je al de noodzaak ontstaan om meer met andere gemeenten te gaan samenwerken.

Fioretti

De meest in het oog springende schaalvergroting speelde de afgelopen jaren echter in het onderwijs. De enige Rooise middelbare school ging ter ziele. Het Fioretti College (vmbo) kampte al jaren met dalende leerlingencijfers, waardoor het bestuur van scholenkoepel OMO geen andere uitweg meer zag dan sluiting.

De sluiting van het Fioretti College is een van de onderwerpen waar ik het meeste over heb geschreven. Toen ik de gemeente net begon te volgen, probeerde het Fioretti-bestuur een samenwerking met het Elde College in Schijndel tot stand te brengen. Dat bleek uiteindelijk al de laatste strohalm. Vlak nadat de samenwerking afketste, werd in de zomer van 2009 de sluiting bekend. De school bleef nog twee jaar open. In het laatste half jaar heb ik een achtdelige serie gemaakt over de school. Daarin kwamen de geschiedenis, de laatste maanden en de toekomst van de leerlingen en docent bij de hoofdvestiging in Veghel aan bod.

Sluiting

Uit die berg artikelen wil ik graag het nieuwsverhaal opnemen dat in de krant stond toen de sluiting net bekend werd. Ik denk dat dat verhaal laat zien dat ik in staat ben om met de druk van een deadline om te gaan en snel te handelen.

Dat vergt enige uitleg over hoe het verhaal tot stand kwam. Het persbericht over de sluiting werd pas op vrijdagavond verzonden, net op het moment dat ik een hardloopwedstrijd liep in Apeldoorn. Toen ik na een 800 meter in 1.58,51 mijn telefoon checkte, bleek dat de wethouder had ingesproken dat de school dicht ging en dat ze daar graag op wilde reageren. Omdat ik na de wedstrijd een weekendje bij mijn tante en oom zou blijven logeren, heb ik daar in allerijl nog een verhaal geschreven.

Omdat ik inmiddels al was ingevoerd in de problematiek, kon ik toch al wat van de achterliggende problemen in het artikel opnemen. Verder had dit artikel zonder mijn netwerk waarschijnlijk niet voor het weekend de krant gehaald. De achterwacht had het persbericht van de school nog niet gezien. Als de wethouder mij niet gebeld had, was dit verhaal waarschijnlijk blijven liggen. Uiteraard was het in dit geval veel te kortdag om bijvoorbeeld docenten en leerlingen te laten reageren. Zo'n verhaal volgde daarom direct na het weekeinde nog. Al met al denk ik dat dit verhaal aantoont dat ik in staat ben om snel en met verstand van zaken nieuws te brengen, ook als ik daar niet direct op gerekend had...